5/4/08

Jacques-Louis David

Jacques-Louis David: (30 Αυγούστου 1748 - 29 Δεκεμβρίου 1825)

Γάλλος ζωγράφος με μεγάλη επιρροή στο νεοκλασικό ρεύμα (neoclassicism) και θεωρείται ο εξέχων ζωγράφος της εποχής. Τη δεκαετία του 1780 η εγκεφαλική του τάση προς την ιστορική ζωγραφική, σηματοδότησε μια στροφή μακριά απο την επιπολαιότητα του Ροκοκό (Rococo) προς μια κλασσική λιτότητα και σοβαρότητα, εναρμονιζόμενος με το ηθικό κλίμα των τελευταίων ετών του ancien régime.
Ο David αργότερα έγινε ενεργός υποστηρικτής της Γαλλικής Επανάστασης και φίλος του Μαξιμιλιανού Ροβεσπιέρου (Maximilien Robespierre), και ήταν πραγματικά ένας δικτάτορας της τέχνης μέσα στα πλαίσια της Γαλλικής Δημοκρατίας.
Φυλακίστηκε μετά την πτώση του Ροβεσπιέρου απο την εξουσία, αλλά μετά την απελευθέρωση του ευθυγραμμίστηκε με ένα ακόμη πολιτικό καθεστώς, αυτό του Ναπολέοντα. Ακριβώς αυτή ήταν η εποχή που ανέπτυξε το "αυτοκρατορικό" στυλ του, το οποίο ξεχώριζε για τα ζεστά του Βενετσιάνικα χρώματα.
Ο David είχε ένα τεράστιο αριθμό μαθητών, γεγονός που τον έκανε την ισχυρότερη επιρροή στη Γαλλική Τέχνη του 19ου αιώνα, ιδιαίτερα στην Ακαδημαϊκή ζωγραφική που εκτιθόταν στην Έκθεση του Παρισιού, το γνωστό Salon.


Πρώιμη Περίοδος:
Ο Jacques-Louis David γεννήθηκε σε μια εύπορη οικογένεια του Παρισιού στις 30 Αυγούστου του 1748. Όταν ήταν περίπου εννέα ετών, ο πατέρας του σκοτώθηκε σε μια μονομαχία και η μητέρα του τον άφησε με τους εύπορους αρχιτέκτονες θείους του. Οι θείοι του εξασφάλισαν γι αυτόν μια άριστη εκπαίδευση στο Κολέγιο των Τεσσάρων Εθνών (Collège des Quatre-Nations), αλλά δεν ήταν ποτέ καλός μαθητής. Έπασχε από έναν όγκο στο πρόσωπο που τον εμπόδιζε στην ομιλία αλλά και ήταν σχεδόν πάντα απασχολημένος με τα σκίτσα του. Συνήθιζε να γεμίζει ολόκληρα τετράδια με σχέδια και είπε κάποτε "Κρυβόμουν πάντα πίσω από την καρέκλα του καθηγητή ζωγραφίζοντας καθ όλη την διάρκεια του μαθήματος"

Σύντομα, θέλησε να γίνει ζωγράφος, αλλά οι θείοι και η μητέρα του ήθελαν να γίνει αρχιτέκτονας. Ξεπέρασε την αντίσταση τους και πήγε να εκπαιδευτεί κοντά στον François Boucher, τον κορυφαίο ζωγράφο της εποχής, ο οποίος ήταν επίσης μακρινός του συγγενής. Ο Boucher ήταν ζωγράφος του Ροκοκό, αλλά ... τα γούστα αλλάζουν, και η μόδα του Ροκοκό εκείνο τον καιρό έδινε τη θέση της σε ένα πιό κλασσικό είδος. Ο Boucher αποφάσισε αντί για την ανάληψη της κηδεμονίας και εκπαίδευσης του David, να τον στείλει στον φίλο του Joseph-Marie Vien, ένα ζωγράφο που αγκάλιασε την αλλαγή απο Ροκοκό σε κλασσικό. Έτσι ο David παρακολούθησε τη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών (Académie royale de peinture et de sculpture), στη θέση της οποίας είναι το Μουσείο του Λούβρου (Louvre).


Ο David προσπάθησε
να κερδίσει το Prix de Rome, μια υποτροφία Τέχνης για τη Γαλλική Ακαδημία της Ρώμης (French Academy in Rome), τέσσερις φορές μεταξύ 1770 και 1774. Μία φορά έχασε, σύμφωνα με το "μύθο", γιατί δεν συμβουλεύτηκε τον Vien, που ήταν ένας από τους κριτές. Μια άλλη φορά έχασε από κάποιους συμφοιτητές του, που διαγωνίζονταν για χρόνια για το βραβείο, επειδή ο Vien ένιωσε ότι η εκπαίδευση του David μπορούσε να περιμένει έναντι των άλλων, αλλά συγκριτικά μέτριων συμφοιτητών του. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας επιχείρησε να λιμοκτονήσει μέχρι θανάτου. Τελικά, το 1774 κέρδισε το Prix de Rome. Κανονικά, ενώ θα έπρεπε να παρακολουθήσει άλλη σχολή πριν την Ακαδημία της Ρώμης, η επιρροή του Vien τον κράτησε εκτός αυτού του κανόνα.

Πήγε στη Ιταλία με τον Vien το 1775, γιατί ο Vien είχε διοριστεί τότε διευθυντής της Γαλλικής Ακαδημίας στη Ρώμη. Όσο ήταν στην Ιταλία μελέτησε τα Ιταλικά αριστουργήματα και α ερείπια της Αρχαίας Ρώμης. Ο David γέμισε δώδεκα μπλόκ ζωγραφικής με υλικό που θα του χρησίμευε ως πηγή για το υπόλοιπο της ζωής του. Μελέτησε τους μεγάλους Ιταλούς ζωγράφους και ο Ραφαήλ (Raphael) έγινε ο αγαπημένος του περισσότερο απο κάθε άλλον. Το 1779 ήρθε επισκέφτηκε τα ερείπια της Πομπηίας και γέμισε με θαυμασμό. Μετά τη Ρώμη, επεδίωξε να φέρει την επανάσταση στον κόσμο της Τέχνης με τις "αιώνιες" έννοιες του κλασικισμού (classicism).



Πρώιμο έργο:

Οι συμφοιτητές του David στην Ακαδημία το έβρισκαν δύσκολο να συμβιώσουν μαζί του, αλλά αναγνώριζαν την ιδιοφυΐα του. Στον David επετράπη να παραμείνει στην Ακαδημία της Ρώμης για ένα επιπλέον χρόνο, αλλά μετά από 5 χρόνια συνολικής παραμονής στη Ρώμη επέστρεψε στο Παρίσι.
Εκεί βρήκε ανθρώπους να χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους για εκείνον και τελικά κατάφερε να γίνει μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας. Αρχικά έστειλε δύο πίνακες του που συμπεριελήφθησαν και οι δύο στο Salon του 1781, μια μεγάλη τιμή γι αυτόν το νέο ζωγράφο. Ο David παρότι επαινέθηκε απο τους διάσημους ζωγράφους της εποχής, η διεύθυνση της Βασιλικής Ακαδημίας ήταν πολύ εχθρική προς το νέο ανερχόμενο καλλιτέχνη.

Μετά την έκθεση, ο Βασιλιάς του χορήγησε μία θέση στο Λούβρο, ένα παμπάλαιο και πολύ επιθυμητό προνόμιο των μεγάλων καλλιτεχνών. Ο David παντρεύτηκε την κόρη του εργολάβου των βασιλικών κτιρίων M. Pecοl, την Marguerite Charlotte. Ο γάμος αυτός του απέφερε τέσσερα παιδιά και πολλά λεφτά. Ο David είχε τους δικούς του μαθητές, περίπου 40-50 και έλαβε εντολή απο την κυβέρνηση να ζωγραφίσει το "Horace defended by his Father", αλλά ο David είπε ότι "Μόνο στη Ρώμη μπορώ να ζωγραφίσω Ρωμαίους" κι ο πεθερός του πλήρωσε το ταξίδι για την Ιταλία. Μαζί του στη Ρώμη πήρε τη γυναίκα του και τρείς απο τους μαθητές του, ένας απο αυτούς ήταν ο Jean-Germain Drouais, ο νικητής του Prix de Rome εκείνης της χρονιάς.

Στη Ρώμη ο David ζωγράφισε το περίφημο "Oath of the Horatii" to 1784. Σε αυτόν το πίνακα ο καλλιτέχνης αναφέρεται στις αξίες του Διαφωτισμού ενώ υπαινίχθηκε το κοινωνικό συμβόλαιο του Ρουσσώ (Jean-Jacques Rousseau). Το ρεπουμπλικανικό ιδεώδες της κοινής λαϊκής θέλησης θα γίνει το επίκεντρο του πίνακα με τους τρείς γιούς να τοποθετούνται σε συμφωνία με τον πατέρα. Ο Όρκος μεταξύ των χαρακτήρων μπορεί να μεταφραστεί ως μια πράξη ενοποίησης των ανθρώπων με την υποχρέωση και το καθήκον προς το κράτος. Τα ίδια μοτίβα εννοιών θα παρουσιαστούν και στο επόμενο έργο του "Oath of the Tennis Court " to 1971. Τα επαναστατικά ιδεώδη του πατριωτισμού, της δύναμης του λαού και της αυτοδιάθεσης του που διαφένονται στους προηγούμενους πίνακες του είναι επίσης εμφανή και στο "Distribution of Eagles". Ενώ στα "Oath of the Horatii" και "Oath of the Tennis Court " τονίζεται η σημασία της ανδρικής αυτοθυσίας για τη Χώρα και του πατριωτισμού, στο "Distribution of Eagles" δίνεται έμφαση στην αυτοθυσία για τον Αυτοκράτορα (Ναπολέοντα) και στη σημασία της δόξας στο πεδίο της μάχης.

Το 1787 ο David δεν έγινε διευθυντής της Γαλλικής Ακαδημίας στη Ρώμη, μια θέση που την ήθελε υπερβολικά πολύ. Ο Κόμης που ήταν υπεύθυνος για τους διορισμούς είπε στον David ότι ήταν πολύ νέος ακόμα και του δήλωσε ότι θα τον υποστήριζε σε 6 με 12 χρόνια απο τότε.

Εκείνη τη χρονιά, 1787, ο David εκθέτει το περίφημο πίνακα του "Death of Socrates". Καταδικασμένος σε θάνατο, ο Σωκράτης, δυνατός, ήρεμος και εν ειρήνη, συζητά για την Αθανασία της ψυχής. Περιτριγυρισμένος απο τον Κρίτωνα, τους πενθούντες μαθητές και φίλους του, διδάσκει φιλοσοφόντας και πραγματικά ευχαριστεί το Θεό της Υγείας Ασκληπιό για το θανατηφόρο φυτό και το φαρμάκι του που θα του εξασφάλιζε έναν ειρηνικό θάνατο. Η γυναίκα του Σωκράτη κλαεί μόνη της έξω απο το θάλαμο, διωγμένη λόγω για την αδυναμίας της. Ο Πλάτων είναι ο γέρος που κάθεται στην άκρη του κρεβατιού.
Οι κριτικοί συνέκριναν το "Death of Socrates" με το "Sistine Chapel" (Cappella Sistina) του Μιχαήλ Άγγελου (Michaelangelo) και τα τέσσερα δωμάτια του Βατικανού "Stanze" του Ραφαήλ. Κάποιος μετά απο δέκα επισκέψεις στην έκθεση το περιέγραψε ως "τέλειο απο κάθε άποψη". Ο Denis Diderot είπε ότι μοίαζει να το αντέγραψε απο κάποιο αρχαίο bas-relief. Ο πίνακας ήταν αρκετά συντονισμένος με το πολιτικό κλίμα της εποχής. Όμως γι αυτόν τον πίνακα ο David δεν τιμήθηκε με το βασιλικό "works of encouragement".


Το επόμενο έργο του ήταν το "The Lictors Bring to Brutus the Bodies of His Sons", το οπιοίο είχε τεράστια απήχηση στην εποχή του. Όμως πριν απο την έναρξη εκείνης του Salon εκείνης της χρονιάς άρχισε η Γαλλική Επανάσταση. Δημιουργήθηκε η Εθνοσυνέλευση και η Βαστίλη έπεσε. Η Βασιλική Αυλή δεν ήθελε προπαγάνδα που να εξαγριώνει το λαό κι έτσι ήλεγχε όλα τα προς έκθεση στο Salon δημιουργήματα. Έτσι δεν πήραν έγκριση τα δύο έργα του David εκείνης της περιόδου, το "The Lictors Bring to Brutus the Bodies of His Sons" καθώς και το το πορτραίτο του Lavoisier, του γνωστού φυσικού και χημικού. Ο Lavoisier ήταν ενεργό μέλος του κόμματος των Ιακωβίνων και αυτός ήταν ο λόγος που απαγορεύτηκε. Αλλά οι εφημερίδες έκαναν τη δουλειά τους. Δημοσίευσαν ότι η Κυβέρνηση δεν επέτρεψε την παρουσία του "The Lictors Bring to Brutus the Bodies of His Sons", ο λαός εξοργίστηκε και οι βασιλόφρονες αναγκάστηκαν να επιτρέψουν την παρουσίαση του τελικά, και ήταν οι φοιτητές της Τέχνης που το έβαλαν μέσα στο Salon.


Κατά την Επανάσταση:
Στην αρχή, ο David ήταν υποστηρικτής της Επανάστασης κια φίλος του
Ροβεσπιέρου και μέλος της λέσχης των Ιακωβίνων. Ενώ άλλοι εγκατέλειπαν τη χώρα για νέες και μεγαλύτερες ευκαιρίες, ο David έμεινε για να βοηθήσει στην καταστροφή της παλαιάς τάξης. Διετέλεσε μέλος της Εθνοσυνέλευσης και ψήφισε υπέρ της εκτελέσεως του Λουδοβίκου XVII. Ο David έστρεψε τα βέλη του κατά της Βασιλικής Ακαδημίας Ζωγραφικής και Γλυπτικής (Académie royale de peinture et de sculpture), που είχε μέλη της πολλούς βασιλόφρονες, όμως ο κυριότερος λόγος ήταν η παρελθούσα κριτική της Ακαδημίας για το έργο του.

Όταν έγινε η πρώτη συνεδρίαση της Συνέλευσης ο David καθόταν με τους φίλους του Μαρά (Jean-Paul Marat) και Ροβεσπιέρο και σύντομα απέκτησε το ψευδώνυμο "σκληρός τρομοκράτης". Η ψήφος του υπέρ της εκτέλεσης του Βασιλιά προκάλεσε το διαζύγιο του απο τη γυναίκα του. Η δολοφονία του Louis Michel Le Peletier se Saint-Fargeau απο ένα σωματοφύλακα της βασιλικής φρουράς μία μέρα πριν την εκτέλεση του Μονάρχη, ήταν η έμπνευση του David για να ζωγραφίσει το "Le Peletier Assassinated" στο οποίο εμπεριέχεται ο αρχαίος μύθος της Δαμοκλείου Σπάθης με την έννοια της ανασφάλειας της εξουσίας και των κεκτημένων θέσεων. Αργότερα ο πίνακας αυτός καταστράφηκε απο την θυγατέρα του Les Peletier. Ωστόσο, το έργο αυτό ήταν σημαντικό για την καριέρα του γιατί ήταν το πρώτο ολοκληρωμένο κατα την Επανάσταση και ολοκληρώθηκε μέσα σε τρείς μήνες. O David συνέχισε με το "The Death of Marat" που θεωρείται το αριστούργημα του. Στις 13 Ιουλίου 1793 ο φίλος του Μαρά δολοφονήθηκε απο την Charlotte Corday μ' ένα μαχαίρι κρυμένο στα ρούχα της.

Μετά την εκτέλεση του Βασιλιά, ξέσπασε ο πόλεμος μεταξύ της Νέας Γαλλικής Δημοκρατίας και σχεδόν κάθε μεγάλης δύναμης της Ευρώπης. Οι συνθήκες άρχισαν να μεταβάλλονται, νέες συμμαχίες διαμορφώθηκαν, άλλα συμφέροντα προέκυψαν και η τρομοκρατία άλλαζε χέρια. Έτσι, μία μέρα ο Ροβεσπιέρος συνελήφθει απο συνωμότες μέσα στην Εθνοσυνέλευση και αποκεφαλίστηκε στη γκιλοτίνα. Κατά την σύλληψη του φίλου του ο David του φώναξε "Αν πιείς το κόνιο, θα το πιώ μαζί σου". Ο ίδιος γλίτωσε τη γκιλοτίνα γιατί δεν παρέστει στην απογευματινή συνεδρίαση της Συνέλευσης λόγω πονόκοιλου. Δεν γλίτωσε όμως τη φυλάκιση. Το αποτέλεσμα όλης της επαναστατικής του δράσης ήταν η φυλακή όπου παρέμεινε έως το τέλος της Επανάστασης. Στο κελί του ζωγράφισε το πορτραίτο του, που τον έδειχνε κατα πολύ νεότερο απ' ότι ήταν πραγματικά τον καιρό της φυλάκισης του. Με την Επανάσταση το 1792 η Μοναρχία των Βουρβόνων (Bourbon) δέχτηκε ισχυρότατο πλήγμα, σχεδόν καταστράφηκε. Θα επανέκαμτε όμως μετά τον Ναπολέοντα.


Μετά την Επανάσταση:

Μετά απο μία επίσκεψη της γυναίκας του στη φυλακή, συνέλαβε την ιδέα να ζωγραφίσει την ιστορία των
Σαβίνων Γυναικών κι έτσι δημιούρησε το "The Intervention of the Sabin Women" ή αλλιώς "The Sabine Women Enforcing Peace by Running between the Combatants". Λέγεται ότι το ζωγράφισε προς τιμήν της γυναίκας του και εξύψωσε την αγάπη που υπερισχύει της σύγκρουσης. Ο πίνακας αυτός θεωρήθηκε ως κραυγή των ανθρώπων για επανένωση μετά την αιματοχυσία της Επανάστασης και ήταν το έργο που τον έφερε στην προσοχή του Ναπολέοντα. Εν τω μεταξύ η Επανάσταση είχε κοπάσει και η γυναίκα του διαμεσολάβησε για την αποφυλάκιση του μετά απο πολλές επιστολές του που τις διαμύνηε ότι δεν έπαψε ποτέ να την αγαπά. Την ξαναπαντρεύτηκε το 1796. Τελικά, ελεύθερος πια και αποκατεστημένος, αποσύρθηκε απο την πολιτική στο ατελιέ του με μερικούς μαθητές του.


Ναπολέων:
Κατα μία ιστορική σύμπτωση, όταν ο David ήταν ενεργό μέλος της Επιτροπής Δημόσιας Ασφάλειας
υπέγραψε τη θανατική καταδίκη ενός ασήμαντου ευγενή, του Alexandre de Beauharnais. Η χήρα του Alexandre ήταν η Rose-Marie Josèphe de Tascher de Beauharnais η οποία μετέπειτα έγινε γνωστή ως Ιωσηφίνα (Joséphine Bonaparte) και Αυτοκράτηρα των Γάλλων. Η στάψη της απο τον σύζυγο της Ναπολέοντα Ι απεικονίστηκε παραστατικά απο τον David στο "Josephine Bonaparte" που έγινε στις 2 Δεκεμβρίου 1804. Ο David υπήρξε θαυμαστής του Ναπολέοντα απο τη πρώτη κι όλας συνάντηση τους και κατάφερε να τον σκιτσάρει για πρώτη φορά το 1797. Ο David κατέγραψε το πρόσωπο του κατακτητη της Ιταλίας, αλλά η πλήρης σύνθεση του "General Bonaparte" που κρατάει τη συνθηκη ειρήνης με τη Αυστρία έμεινε ανολοκλήρωτη. Ο Ναπολέων είχε μεγάλη εκτίμηση και τον προσκάλεσε να τον συνοδεύση στην Αίγυπτο το 1798, αλλά ο David αρνήθηκε ισχυριζόμενος ότι ήταν μεγάλος για περιπέτειες και έστειλε στη θέση του τον μαθητή του Antoine-Jean Gros.

Μετά την μάχη του Marengo τον Ιούλιο 1800 όπου ο Ναπολέων κέρδισε τους Αυστριακούς περνώντας τις Άλπεις, του ανατέθηκε η δημιουργία ενός έργου για το τολμηρό αυτό πέρασμα κι έτσι ο David ζωγράφισε το "Napoleon Crossing the Saint-Bernard". Στην πραγματικότητα ο Ναπολέων πέρασε τις Άλπεις καβάλα σε μουλάρι αλλά του ζητήθηκε να ζωγραφίσει το Στρατηγό πάνω στο άλογο του για τους ευνόητους λόγους.

Μετά τη διακήρυξη της Αυτοκρατορίας το 1804, ο David έγινε ο επίσημος ζωγράφος του καθεστώτος. Μέχρι και ο Πάπας Πίος VII τον ευλόγησε όταν του πόζαρε για το "Coronation" που έγινε στη Notre Dame. Ο Ναπολέων σε κάποια περίσταση επισκεύτηκε το ατελιέ του David και μετά απο μία ώρα μπροστά στον καμβά της Στέψης του είπε "Ντάβιντ, Σε Χαιρετίζω".


Εξορία:
Μετά την πτώση του Ναπολέοντα και την επάνοδο των Βουρβόνων στην εξουσία, ο David ήταν σε δύσκολη θέση μιας και το όνομα του υπήρχε στις μαύρες λίστεσ των πρώην επαναστατών και των Βοναπαρτιστών. Όμως έλαβε αμνηστία απο τον νέο Βουρβόνο Βασιλιά Λουδοβίκο XVIII, ο οποίος του προσέφερε και θέση ως ζωγράφου της Αυλής. Ο David αρνήθηκε προτιμώντας την αυτοεξορία στις Βρυξέλλες.

Στις Βρυξέλλες έζησε μέχρι τις τελευταίες μέρες της ζωής του με τη γυναίκα του. Εκεί ζωγράφισε το "Cupid and Psyche", και αφιέρωσε το χρόνο του σε μικρής κλίμακας μυθολογικές σκηνές και πορτραίτα όπως του Βαρώνου "Etienne-Maurice Gerard".
Το τελευταίο του έργο ξεκίνησε το 1822 και τελείωσε ένα χρόνο πριν απο το θάνατο τουκαι είχε θέμα απο την Ελληνική Μυθολογία. Ήταν το "Mars Disarmed by Venus and the Three Graces". Το Δεκέμβριο 1823 έγραψε "Αυτό είναι το τελευταίο έργο μου, αλλά θέλω να ξεπεράσω τον εαυτό μου σε αυτό. Θα βάλω επάνω του όλα τα 75 χρόνια μου και μετά δεν θα ξαναπιάσω πινέλο".

Το έργο εκτέθηκε στις Βρυξέλλες και μετά εστάλλει στο Παρίσι όπου μεγάλο πλήθος πήγε να το δει. Τον Δεκέμβριο 1825 καθώς ο David έφευγε απο την Έκθεση χτυπήθηκε απο μία άμαξα και πέθανε λιγο αργότερα λόγω καρδιακών ανωμαλιών.

Παρά τις εκκλήσεις της οικογενείας του, δεν επετράπη η επιστροφή του σώματος του στη Γαλλία λόγω της ανάμιξης του ονόματος του στην εκτέλεση του Λουδοβίκου XVI. Το σώμα του ετάφη στο νεκροταφείο του Evere στις Βρυξέλλες ενώ η καρδιά του στο νεκροταφείο του P
ère Lachaise του Παρισιού

buzz it!

Δεν υπάρχουν σχόλια: